Maaş Hesaplarken Dikkat Edilecek 7 Vergi Kalemi
Brüt maaştan net maa��a geçişte hangi kesintiler yapılır? SGK, gelir vergisi, damga vergisi ve diğer kalemlerin detaylı açıklaması.
Brütten Nete: Genel Bakış
Türkiye'de bir çalışanın brüt maaşından net eline geçen tutar arasında önemli farklar vardır. Bu fark, yasal zorunlu kesintilerden kaynaklanır. 2026 yılında ortalama bir beyaz yaka çalışan için brüt-net farkı %30-38 arasında değişmektedir. Kesintiler iki ana gruba ayrılır: sosyal güvenlik primleri (SGK) ve vergiler (gelir vergisi + damga vergisi). İşveren tarafında ise ayrıca SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı vardır. Toplam işveren maliyeti, çalışanın net maaşının yaklaşık 1,7-1,9 katıdır.
1. SGK İşçi Payı (%14)
Sosyal Güvenlik Kurumu işçi primi, brüt maaşın %14'ü oranında kesilir. Bu prim emeklilik, sağlık sigortası ve iş kazası güvencesi için ödenir. SGK primine tabi tavan ücret 2026'da aylık belirli bir limite kadar uygulanır; bu tutarı aşan kısım için prim kesilmez. Kısa vadeli sigorta kolu (%2), uzun vadeli sigorta kolu (%9) ve genel sağlık sigortası (%5 işçi payı olarak dahil edilmek yerine ayrıca) olmak üzere alt bileşenlerden oluşur. SGK primleri gelir vergisi matrahından düşülür.
2. İşsizlik Sigortası İşçi Payı (%1)
İşsizlik sigortası primi brüt maaşın %1'i oranında çalışandan kesilir. İşveren payı %2, devlet katkısı %1'dir. Bu fon, işsiz kalma durumunda belirli süre maaş desteği sağlar. İşsizlik ödeneği alabilmek için son 3 yılda en az 600 gün prim ödenmiş olması ve son 120 günün kesintisiz çalışılmış olması gerekir. İşsizlik sigortası primi de gelir vergisi matrahından düşülebilir.
3. Gelir Vergisi (Kümülatif Artan Oranlı)
Gelir vergisi, SGK ve işsizlik sigortası düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden hesaplanır. 2026'da dilimler: 0-110.000 TL arası %15, 110.000-230.000 TL arası %20, 230.000-580.000 TL arası %27, 580.000-3.000.000 TL arası %35, 3.000.000 TL üzeri %40. Vergi kümülatiftir yani yıl içinde matrah biriktikçe üst dilimlere geçilir. Bu nedenle Ocak'ta net maaş en yüksek, Aralık'ta en düşük olabilir. Asgari ge��im indirimi (AGİ) 2022'de kaldırılmış, yerine asgari ücret istisnası getirilmiştir.
4. Damga Vergisi (%0,759)
Maaş bordrosuna uygulanan damga vergisi oranı brüt maaşın %0,759'udur. Küçük bir oran gibi görünse de yıll��k toplamda anlamlı bir tutara ulaşır. Örneğin 50.000 TL brüt maaşta aylık 379,50 TL, yıllık 4.554 TL damga vergisi kesilir. Asgari ücrete kadar olan kısım damga vergisinden istisnadır (2026). Damga vergisi gelir vergisi matrahından düşülmez, doğrudan brüt üzerinden hesaplanır.
5. Asgari Ücret İstisnası
2022'den itibaren asgari ücrete kadar olan gelir, gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutulmaktadır. 2026 yılında asgari ücret brüt tutarı kadar kısım vergiden muaftır. Bu istisna tüm ücretlilere uygulanır, sadece asgari ücretlilere değil. Pratikte her çalışan asgari ücrete kadar olan kısmı i��in vergi ödemez, sadece aşan kısım vergilendirilir. Bu düzenleme özellikle düşük ve orta gelir grubunda net maaşı önemli ölçüde artırmıştır.
6-7. İşveren Payları ve Teşvikler
İşveren SGK payı %15,5 (kısa vadeli %2 + uzun vadeli %11 + GSS %7,5 - 5 puan indirim), işveren işsizlik sigortası %2'dir. Toplam işveren maliyeti brüt maaşa %22,5 ekler. Ancak çeşitli teşvikler bu maliyeti düşürebilir: 5510/81-ı 5 puanlık indirim (tüm işverenler), 7103 sayılı Kanun ilave istihdam teşviki, 7252 normalleşme desteği, genç/kadın/engelli istihdamı teşvikleri. Doğru teşvik kombinasyonuyla işveren maliyeti %30'a kadar azalabilir.